De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) onderzoekt momenteel de impact van strengere Europese regels voor de export van plastic afval naar landen buiten de EU. Vanaf mei 2026 geldt een verplichte kennisgeving voor export, terwijl vanaf november 2026 export naar niet-OESO-landen verboden wordt. Bovendien moeten exporteurs vanaf mei 2027 kunnen garanderen dat de verwerking van het afval milieuvriendelijk gebeurt. Deze nieuwe regelgeving heeft verstrekkende gevolgen voor Nederland, een van de grootste exporteurs van plastic afval, waarvan een aanzienlijk deel naar landen buiten de OESO gaat.
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) waarschuwt dat onjuiste verwerking, zoals open verbranding, schadelijke stoffen kan vrijgeven die zowel mens als milieu bedreigen. De ILT voorziet dat exporteurs alternatieve routes zullen zoeken, bijvoorbeeld via OESO-landen als Turkije, of door afval anders te labelen om export toch mogelijk te maken. Dit kan betekenen dat de strengere regels niet per se leiden tot meer verwerking binnen Nederland of Europa, maar eerder tot een verschuiving van exportstromen, wat de milieudoelstellingen kan ondermijnen.
Investeren in lokale recycling en circulaire economie
Tegelijkertijd zet Nederland in op het versterken van de binnenlandse recyclingcapaciteit. Zo heeft het ministerie van Economische Zaken en Klimaat onlangs een subsidie van 40 miljoen euro beschikbaar gesteld via de CPNL 2026 Open Call. Deze subsidie is bedoeld voor samenwerkingsverbanden die werken aan innovatie en opschaling in de recycling en circulariteit van plastics, inclusief textiel en rubber. Met deze investering wil Nederland minder afhankelijk worden van export en de circulaire economie stimuleren door meer afval lokaal te verwerken en te hergebruiken.
Voor recyclingbedrijven en beleidsmakers betekent dit dat zij alert moeten zijn op veranderend marktgedrag en de impact van regelgeving op afvalstromen. Het is een oproep om te investeren in binnenlandse verwerkingscapaciteit en innovatie, zodat Nederland beter kan inspelen op de nieuwe regels en tegelijkertijd milieuschade kan voorkomen.
Van Europese strategie naar Nederlandse uitvoering
Deze ontwikkelingen passen in een bredere Europese strategie om afvalstromen beter te beheersen, waarbij transparantie en naleving centraal staan. De ILT bereidt zich voor op deze veranderingen en zal handhaven waar wetgeving wordt overtreden, om zo de milieudoelstellingen te waarborgen en de circulaire economie te versterken.
Kortom, de strengere exportregels voor plastic afval vormen een belangrijke stimulans voor Nederland om recycling binnen de eigen grenzen te intensiveren en innovatie te bevorderen. Dit is cruciaal om zowel milieuschade te beperken als de afhankelijkheid van export te verminderen, waarmee een duurzamere toekomst wordt nagestreefd.
Bronnen:
